De fax maandagochtend

17 jaar was ik toen ik stage ging lopen bij Yankee Dump.
Een ouderwetse dump, denk je. Maar Yankee was eigenlijk heel modern. De zaak bestond al langer, maar was overgenomen en ging na een flinke verbouwing weer door.

Wat een mooie, stoere winkel. Rauw, veel hout en staal. Kwalitatieve, no-nonsense producten. Dat sprak mij aan. Net als de klandizie: eerlijk, tegen het lompe aan, maar met een klein hart. Zelfs winkeldieven kwamen soms later terug om hun excuses aan te bieden.

Mooie tijden, goede momenten. De zondagen dat we gesloten waren en de zaterdagen die zo druk en gezellig waren dat je ernaar uitkeek. En dan de maandagochtend. We hadden een dogtagmachine en verkochten aan andere winkels deze met de hand geslagen plaatjes. De fax die in het weekend aanstond, spuwde op rol alle bestellingen eruit. Vanaf de toonbank tot op de grond papier.

Wat heb ik veel van die plaatjes staan ponzen. En als je een fout maakte — “natuurlijk” bij het laatste teken — dan kon je weer opnieuw beginnen…

Maar ondanks dat ik zoveel tags in mijn handen heb gehad, werd het me onlangs tijdens mijn klusreis pas echt tastbaar. In Normandië.

Ik ben naar Omaha Beach gereden en heb daar de begraafplaats bezocht en een museum iets verderop. Je voelde gewoon de aanwezigheid van die tijd. Toen kwam pas echt binnen wat voor opoffering daar is geweest. Zoveel mannen, op die stranden.

Die dertig jaar aan verhalen die ik heb gehoord, zaten ergens verstopt in mijn hoofd, maar dit bracht het weer naar boven. Twee jongens waren ook op die stranden geweest met een metaaldetector. Daar hadden ze dogtags gevonden en via Facebook konden ze de familie van de soldaat achterhalen. Dogtags zelf vergaan niet, maar de ketting wel. Uit respect wilden ze die terugsturen naar de familie.

De waarde van een dogtag is dan onbetaalbaar.

Ik heb toen de gegevens overgenomen en de plaatjes opnieuw gemaakt. Die van de soldaat waren bijzonder — geleefd door de tijd, net iets anders. In één tag was een hoekje uitgeslagen. Daarmee konden ze die bij de overledene tussen de tanden plaatsen.

In het museum heb ik een foto gemaakt. Stilgestaan bij de film die daar werd gedraaid en de uitleg hoe ze op die stranden als kanonnenvoer overgeleverd waren en alleen maar vooruit konden.

Die stranden zijn breed bij eb. Dat wilde ik zelf meemaken. Ik heb mijn bus langs het strand geparkeerd, de wekker gezet op dezelfde tijd als toen de geallieerden aan land kwamen, en ben eroverheen gerend.
Zonder bepakking.
Zonder nat te zijn.
Zonder beschoten te worden.

En dat was al zwaar..

Als je de kans hebt om naar dit strand te gaan, raad ik je aan om een plan te maken, net tegen het voorjaar aan, en die kant op te gaan. Het is indrukwekkend. Het zou bijna verplicht moeten zijn om te beseffen wat vrijheid inhoudt.

Je eigen waarden, normen en cultuur zijn niet vanzelfsprekend. En de moeite waard om voor op te komen.